Jezyk chiński

Język chiński – język lub grupa spokrewnionych języków (tzw. makrojęzyk) należących do rodziny chińsko-tybetańskiej.

W piśmie chińskim zazwyczaj nie oddaje się różnic w wymowie, tj. zapis jest identyczny, ale jego wymowa może się bardzo różnić w zależności od dialektu/języka użytkownika. Poszczególne języki/dialekty mogą być nawet wzajemnie niezrozumiałe. Wyróżnia się kilkanaście języków chińskich.

Standardowy język chiński nazywany przez zwolenników istnienia wielu języków chińskich standardowym językiem mandaryńskim to oficjalny język ChRL, opracowany w latach 50. i nauczany w chińskich szkołach od 1956 roku. Według danych spisu powszechnego z 2000 roku w języku tym mówi w Chinach ponad 840 mln osób. Liczbę cudzoziemców władających tym językiem lub uczących się go chińskie władze szacują na 30 mln osób.

Wywodzi się on z tzw. języków mandaryńskich używanych na północy Chin. Jest językiem urzędowym w trzech państwach: ChRL, Tajwanie i Singapurze. Dzięki edukacji prowadzonej w tym języku jest on zrozumiały dla większości użytkowników języków chińskich i nazywany w Chinach kontynentalnych putonghua = "mowa powszechna", a na Tajwanie guoyu = "język państwowy".

Języki chińskie (z wyjątkiem min) pochodzą od języka średniochińskiego, używanego w mowie od VI do X wieku. Ze względów politycznych i kulturowych, a także ze względu na istnienie w praktyce jednego standardu języka pisanego, poszczególne języki są często nazywane dialektami (grupami dialektów), tzn. odmawia im się statusu pełnoprawnych języków.

Encyklopedia Popularna PWN wymienia następujące grupy dialektów języka chińskiego:

  • mandaryńskie (z pekińskim i nankińskim)
  • wu (z szanghajskim)
  • min (z fujiańskim)
  • yue (z kantońskim)

Posługuje się nimi ponad 1,3 mld ludzi zamieszkujących Chińską Republikę Ludową, Republikę Chińską (Tajwan) (20 mln), Malezję (5 mln), Tajlandię (4 mln), Indonezję i Singapur (po 2 mln). Języki chińskie są językami ojczystymi ponad miliarda Chińczyków (Han), a także ludów zasymilowanych, m.in. Mandżurów, Hui czy She.

Z lingwistycznego punktu widzenia współczesne języki chińskie należy podzielić na dwie wielkie grupy:

  • grupę północną, której języki są ze sobą blisko spokrewnione i w ograniczonym zakresie wzajemnie zrozumiałe. Języki tej grupy mają 3 (dialekt północno-wschodni) lub 4 tony (chiński standardowy, wywodzący się z dialektu pekińskiego). Struktura tonów różni się nieco między językami.
  • grupę południową, której języki są od siebie (i od chińskiego północnego) bardzo odległe i wzajemnie niezrozumiałe. Języki te mają bogatszą strukturę tonów; najwięcej ma minnan (południowy min), który ma 7-8 tonów, w zależności od dialektu. Języki południowe uchodzą za bardziej archaiczne z językoznawczego punktu widzenia.